Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Η εμφάνιση νέων και ιδιαίτερα αποτελεσματικών φαρμακευτικών θεραπειών έχει δώσει τη δυνατότητα επίτευξης σημαντικής απώλειας βάρους και έχει δημιουργήσει νέες προοπτικές για εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν με παχυσαρκία.
Ωστόσο, ένα νέο Scientific Statement της Endocrine Society επισημαίνει ότι η επιτυχία μιας θεραπείας δεν θα πρέπει να κρίνεται αποκλειστικά από το πόσα κιλά χάνει ένας ασθενής.
Η παχυσαρκία είναι μία σύνθετη, χρόνια νόσος και η αντιμετώπισή της χρειάζεται να εστιάζει στη συνολική υγεία, στις επιπλοκές που τη συνοδεύουν, στη σύσταση του σώματος και στις εξατομικευμένες ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Η παχυσαρκία δεν είναι απλώς θέμα βάρους
Για πολλά χρόνια, η συζήτηση γύρω από την παχυσαρκία επικεντρωνόταν κυρίως στις θερμίδες, στη διατροφή, στην άσκηση και στον αριθμό που εμφανίζει η ζυγαριά.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.
Ο εγκέφαλος και το ενδοκρινικό σύστημα συμμετέχουν ενεργά στη ρύθμιση της όρεξης, της πρόσληψης τροφής, της ενεργειακής δαπάνης και της ποσότητας λίπους που αποθηκεύει το σώμα.
Όταν ένας άνθρωπος χάνει βάρος, ο οργανισμός μπορεί να ενεργοποιήσει αντισταθμιστικούς μηχανισμούς, όπως η αύξηση της πείνας και αλλαγές στην ενεργειακή δαπάνη, οι οποίοι ευνοούν την επαναπρόσληψη βάρους.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η μακροχρόνια διατήρηση της απώλειας βάρους μπορεί να είναι δύσκολη και υπογραμμίζει γιατί η παχυσαρκία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως χρόνια νόσος.
Τι άλλαξαν τα νέα φάρμακα για την παχυσαρκία;
Η ανάπτυξη νεότερων φαρμακευτικών θεραπειών, όπως εκείνων που βασίζονται στη δράση του GLP-1 και άλλων ορμονικών μονοπατιών, έχει μεταμορφώσει το πεδίο της αντιμετώπισης της παχυσαρκίας.
Με τις σύγχρονες θεραπείες, σημαντική απώλεια σωματικού βάρους είναι πλέον εφικτή για πολλούς ασθενείς.
Ακόμη πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι η θεραπεία της παχυσαρκίας μπορεί να έχει θετικές επιδράσεις σε προβλήματα υγείας που σχετίζονται με αυτή.
Τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι ορισμένες από αυτές τις θεραπείες μπορούν, σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, να προσφέρουν οφέλη που αφορούν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, την αποφρακτική υπνική άπνοια και άλλες επιπλοκές που συνδέονται με την παχυσαρκία.
Έτσι, το ερώτημα σταδιακά αλλάζει από το «πόσα κιλά έχασα;» στο «πόσο βελτιώθηκε η υγεία μου;».
Γιατί ο αριθμός στη ζυγαριά δεν λέει όλη την ιστορία;
Δύο άνθρωποι που χάνουν ακριβώς το ίδιο ποσοστό του σωματικού τους βάρους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουν το ίδιο θεραπευτικό αποτέλεσμα.
Η κατανομή του λίπους, η μυϊκή μάζα, η ηλικία, το φύλο, η παρουσία σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακής νόσου ή άλλων επιπλοκών και πολλοί ακόμη παράγοντες διαφοροποιούν σημαντικά τις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Για τον λόγο αυτό, η Endocrine Society αναδεικνύει την ανάγκη να εξετάζονται θεραπευτικοί στόχοι που υπερβαίνουν το συνολικό ποσοστό απώλειας βάρους.
Τι συμβαίνει στη σύσταση του σώματος όταν χάνουμε βάρος;
Ένα από τα σημαντικά ερωτήματα της νέας εποχής αφορά το τι ακριβώς χάνουμε μαζί με τα κιλά.
Η απώλεια βάρους δεν αφορά αποκλειστικά τον λιπώδη ιστό. Μπορεί να συνοδεύεται και από μείωση άλιπης μάζας, στην οποία περιλαμβάνεται η μυϊκή μάζα.
Γι’ αυτό, ειδικά όταν επιτυγχάνεται μεγάλη απώλεια βάρους, αποκτά ιδιαίτερη σημασία η διατήρηση μιας υγιούς σύστασης σώματος.
Η κατάλληλη διατροφή και η σωματική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένης της άσκησης ενδυνάμωσης όταν αυτή είναι κατάλληλη για τον ασθενή, αποτελούν σημαντικά στοιχεία μιας ολοκληρωμένης θεραπευτικής προσέγγισης.
Η ίδια θεραπεία δεν λειτουργεί το ίδιο σε όλους
Ένα ακόμη σημαντικό σημείο είναι η μεγάλη διαφοροποίηση στην ανταπόκριση μεταξύ των ασθενών.
Ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να παρουσιάσουν πολύ μεγάλη απώλεια βάρους με μια συγκεκριμένη θεραπεία, ενώ άλλοι μικρότερη. Αντίστοιχα, οι μεταβολικές και κλινικές βελτιώσεις δεν είναι απαραίτητα ίδιες για όλους.
Η σύγχρονη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας κινείται επομένως προς μία περισσότερο εξατομικευμένη προσέγγιση, στην οποία οι στόχοι καθορίζονται με βάση το συνολικό προφίλ υγείας του ασθενούς και όχι αποκλειστικά έναν συγκεκριμένο αριθμό κιλών.
Τι συμβαίνει όταν διακόπτεται η θεραπεία;
Η μακροχρόνια διαχείριση αποτελεί επίσης ένα από τα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν την επιστημονική κοινότητα.
Εφόσον η παχυσαρκία αποτελεί χρόνια νόσο, η διατήρηση των αποτελεσμάτων μετά την απώλεια βάρους χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Ο οργανισμός διαθέτει βιολογικούς μηχανισμούς που μπορούν να ευνοήσουν την επιστροφή προς ένα προηγούμενο υψηλότερο βάρος. Για αυτό και η επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή μιας αποτελεσματικής παρέμβασης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλοϊκά ως έλλειψη προσπάθειας ή θέλησης.
Η διάρκεια της φαρμακευτικής θεραπείας, η διατήρηση των αποτελεσμάτων και η μακροχρόνια ασφάλεια αποτελούν σημαντικά πεδία συνεχιζόμενης έρευνας.
Πώς πρέπει λοιπόν να αξιολογείται η επιτυχία;
Στη νέα εποχή της αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, η ζυγαριά παραμένει ένα χρήσιμο εργαλείο, αλλά δεν είναι το μοναδικό.
Ανάλογα με τον ασθενή, ο ενδοκρινολόγος μπορεί να αξιολογεί παράλληλα:
- τη μεταβολική υγεία,
- το γλυκαιμικό έλεγχο,
- τους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου,
- τη σύσταση του σώματος και τη μυϊκή μάζα,
- τις επιπλοκές που σχετίζονται με την παχυσαρκία,
- τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής,
- καθώς και την ασφάλεια και την ανεκτικότητα της θεραπείας.
Ο τελικός στόχος δεν είναι απλώς ένα μικρότερο νούμερο στη ζυγαριά, αλλά καλύτερη υγεία μακροπρόθεσμα.
Μια νέα αντίληψη για την παχυσαρκία
Η νέα εποχή των φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας δεν αλλάζει μόνο τις θεραπευτικές μας δυνατότητες. Μας βοηθά παράλληλα να κατανοήσουμε καλύτερα την ίδια τη νόσο.
Η παχυσαρκία επηρεάζεται από πολύπλοκους βιολογικούς, ορμονικούς, γενετικούς, περιβαλλοντικούς και συμπεριφορικούς μηχανισμούς. Για τον λόγο αυτό, δεν υπάρχει μία θεραπευτική προσέγγιση που να είναι κατάλληλη για όλους.
Η εξατομικευμένη αξιολόγηση από τον ενδοκρινολόγο, η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας και η μακροχρόνια παρακολούθηση αποτελούν βασικά στοιχεία μιας σύγχρονης και ολοκληρωμένης αντιμετώπισης.
Η μεγαλύτερη αλλαγή, τελικά, ίσως είναι και η πιο ουσιαστική: στη θεραπεία της παχυσαρκίας, ο στόχος δεν είναι απλώς η απώλεια βάρους. Είναι η βελτίωση της υγείας.
Clear Skin, Δερματολογικό Ιατρείο, Θηβών 166, Περιστέρι 121 31, τηλ. 21 0575 7490